صاعد الأندلسي
35
التعريف بطبقات الأمم
وبرخى ديگر در نقل مطالب از كتاب وى ، اثرپذيرى خود را از وى آشكار كردهاند . « 1 » تأسيس رصدخانه در طليطله واكتشاف نجومى قاضى صاعد از اشتغال نجومى قاضى صاعد ، نخست توسّط خود وى در سه موضع « 2 » از كتاب التعريف بطبقات الأمم اشارههايى آورده شده است ، بدين ترتيب : 1 . مورد نخست جايى است كه سخن از علم نجوم در نزد هنديان به ميان آورده وسپس گفته است : هريك از ستارگان وأوجها وجوزهرهها ، چرخههايى در اين مدّت كه به اعتقاد ايشان مدّت عمر جهان است ، دارند ومن آن همه را در كتاب خودم : المؤلّف في إصلاح حركات النجوم ، ذكر كردهام . 2 . مورد ديگر جايى است كه شرححال ابن آدمي را آورده وسپس به معرّفى كتاب زيج كبير أو ، موسوم به نظم العقد پرداخته وگفته است : آن ، كتابي است كه صناعت تعديل را داراست ومشتمل بر أصول علم هيأت وحساب حركات نجوم به روش سندهند است ودر آن كتاب از حركت اقبال وادبار فلك چيزهايى را ذكر كرده كه هيچكس پيش از وى ذكر نكرده است وما پيش از رسيدن اين كتاب به دستمان ، پيرامون اين حركت چيزهايى مىشنيديم كه نه با عقل . جور در مىآمد ونه به هيچ قانوني پيوند مىيافت ، تا زماني كه اين كتاب به دستمان افتاد وشكل اين حركت شگفت را فهميديم وخود آن كتاب ، مدّتى وسيلهء تمرين در آن زمينه شد ، تا اينكه از آن حركت براي ما موضوعهايى كشف گرديدند كه گمان نمىكنيم براي ديگران كشف شده باشند ودر باب آن حركت مسائلي را دنبال كرديم وبه نتايجى دست يافتيم كه آن همه را در كتاب خودم : المؤلّف في إصلاح حركات النجوم ، بيان
--> ( 1 ) . نلينو ، 310 ، 332 ، 335 ؛ بوعلوان ، 31 . ( 2 ) . همين كتاب .